Czy psychoterapia jest skuteczna?
Czy psychoterapia działa? To tylko rozmowa, jak ma mnie wyleczyć? Który nurt jest najlepszy? Nie „wierzę w" terapię! To tylko kilka z wielu standardowych pytań i wątpliwości, które pojawiają się w kontekście psychoterapii.
Tak! Psychoterapia to skuteczna metoda leczenia, potwierdzona naukowo. Wnioski z bardzo wielu badań, na przestrzeni bardzo wielu lat, potwierdzają że psychoterapia umożliwia ustąpienie objawów, wpływa na poprawę funkcjonowania oraz pozwala na nabycie nowych strategii radzenia sobie z problemami w przyszłości.
Każdy skuteczny proces psychoterapii musi dostarczyć pacjentowi określonych warunków:
- przymierze terapeutyczne
- nowe doświadczenie emocjonalne
- nowa wiedza
- możliwość wypróbowania nowych zachowań
Natomiast treści tych doświadczeń zależą od potrzeb pacjenta, rodzaju jego problemów i w efekcie od rodzaju zmian potrzebnych do wyzdrowienia.
A jaki nurt jest najlepszy? To nie nurt decyduje o skuteczności psychoterapii. Co ciekawe, według badań, większość terapeutów (od 59 do 72%), zwłaszcza tych bardziej doświadczonych, deklaruje, że w pracy psychoterapeutycznej odwołuje się do eklektyzmu, dopasowując różne metody do różnych problemów pacjentów.
Co odpowiada za skuteczność psychoterapii? Jest ona zależna od czterech podstawowych czynników:
- właściwości pacjenta (jego cechy osobiste, środowiskowe, diagnoza)
- kontekst leczenia (forma, częstotliwość, farmakoterapia i inne)
- zmienne związane z relacją pomiędzy pacjentem a psychoterapeutą (przymierze, styl terapeuty)
- strategie i techniki terapeutyczne (dobór strategii do problemu, optymalny poziom oddziaływania terapeutycznego)
Psychoterapia to nie kwestia „wiary" — to nauka. Neurobiologia pokazuje jasno, jak pewne układy w ludzkim mózgu cechują się nadaktywnością lub niedoczynnością u osób z różnymi zaburzeniami psychicznymi. Dzięki terapii możemy odpowiednio oddziaływać na te obszary — pacjenci uczą się, jak uruchamiać obszary, które pozostają nieaktywne, i jak wyciszać te w stanie nadaktywności, co jest kluczowe np. przy lękach czy depresji. Metaanalizy badań nad skutecznością terapii mówią jasno, że przynosi ona rezultaty, większość jej pozytywnych efektów jest trwała, a realna poprawa jest znacząca.
Źródła: Czynniki leczące w psychoterapii, Jan Czabała; Neuronauka w psychoterapeutycznym procesie zmiany, John B. Arden